Ar-Ge Yönetimi

Ar-Ge dünyayı farklı bir bakış açısından görebilmektir. 35 yaşın üzerindeki kişiler hatırlayacaktır. 1980’li yıllarda GIRGIR isminde bir karikatür dergisi vardı. Bu derginin en arkasında Prof. Zihni Sinir isminde değişik tasarımlar çizen bir karikatürist mevcuttu. Onun değişik tasarımlarını büyük bir hayranlıkla takip ederdim. TÜBİTAK, kitabını basmış, kızıma aldım ve kendim de halen büyük bir zevkle bakıyorum. Farklı bakış açısını gösterebilmek açısından birkaç tane değişik çizim göstermek istiyorum. 

Eğer bu tür değişik projelerin sadece çizimlerde olduğunu düşünüyorsanız, yanılıyorsunuz. Ülkemiz bu konularda bir cennet. Her gittiğiniz yerde bunun gibi çok değişik pratik düşünce ve uygulamaları görebilirsiniz. 

Ar-Ge’ci düşünce yapısına ve bakış açısına değişik örnekler. Değişmeyen Tek şey değişimdir.

Ar-Ge’nin Önemi 

Ar-Ge’ler şirketlerin ve ülkelerin dünyaya açılan pencereleridir. Bu pencere ne kadar geniş olursa şirketler o kadar geniş açıyla daha uzağı görebilirler. Şirketler kalıcı, karlı ve uzun dönemli olmak isterler. Şu an pazar şartları giderek zorlaşıyor. 

Peki şöyle bir sorum olacak. Bütün yukarıda saydığımız zorlaşan pazar şartlarını da sadece var olan ürünleriyle şirketler ne kadar uzun süre karlı bir şekilde ayakta kalabilirler. 

Ar-Ge’leri olmayan, bu şartları sağlayamayan şirketler gerekli değişimleri ve gelişimleri hızla yakalayamadıkları için ömürleri kısa süreli olacaktır. Ve bu süre gelecekte daha da kısalmaya devam edecektir. 

Türkiye’deki Ar-Ge Anlayışı 

Ar-Ge anlayışını en basit anlamda üçe ayırdım.

Ar-Ge Yapılandırması 

Ar-Ge yapılandırılması ve çalışma sistematiği Ar-Ge verimliliği için çok büyük önem taşımaktadır. Eğer doğru oluşturulamazsa şirket için anlamı dışında kullanılan bir bölüm veya şirket için bir yük olur. 

Ar-Ge yapılandırılması en basit haliyle şu şekilde gruplandırılabilir: 

Tasarım müdürlüğünün düşünce ve çalışma sistematiği diğer grupların düşünce ve çalışma sistematiğinden daha farklıdır ve farklı olmalıdır. Önemli olan farklı görev ve bakış açıları olan bu bölümleri doğru bir çalışma sistemiyle uyumlu bir şekilde bir arada çalıştırabilmektir. 

Yenilikçi düşüncenin oluşması için önce ortamı oluşturmak gerekli, aksi takdirde narin bir çiçek gibi solar, geriye sadece kurumuş çirkin görünümü kalır. 

Birçok orta ve küçük ölçekli şirkette bir mühendis alınır. Bu hem malzemeci, hem satın almacı, hem problem çözücü, hem de tasarımcıdır. 

Şimdi sormak istiyorum. Hepsini bir kişinin yapması mümkün müdür? 

Bu şunu istemeye benziyor hem Ferrari gibi hızlı, hem Jeep gibi sağlam hem Limuzin gibi geniş ve konforlu olsun. Mutlaka hepsinden bir miktar yapar ama hangi yeteneği fazla ve istekli ise aynı zamanda ona ne kadar zaman ayırabiliyorsa o kadar yapabilir. Ar-Ge yapılandırılması ve yönetimi farklıdır dedik. Eğer doğru yönetilmezse ve şekillendirilmezse şirket için para ve zaman kaybı olabilir. 

Bunu isterseniz örneklendirelim: 

Tasarım aşamasında çok fazla hata yapılabilir, proje zamanında çıkmayıp müşteri ve ürün kaybına neden olabilir, doğru düşünülmemiş proje ölü doğabilir. 

Bana şunu sorabilirsiniz: Peki bu iyi yönetilen Ar-Ge’ lerde olmuyor mu? 

Tabii ki oluyor. Ama oranı daha az oluyor. Özellikle bu yeni başlamış olan Ar-Ge’lerde olursa yaşanan kötü tecrübeler şirkette Ar-Ge’nin sonlanmasına neden olabiliyor. 

Tasarım mühendisi ile malzeme mühendisliğinin düşünce yapısı çok farklı. Biri projeyi çalışır, hızlı bir şekilde bitirmek isterken, malzeme mühendisi ise uygun gelecekte sorun çıkarmayacak servisi teknik desteği ve kalite fiyat oranı olan ürünü seçmek ister. Sadece ucuz diye seçilen malzeme sahada tasarımınızın sürekli arızalanarak ürününüzü ve firmanızın adı riske atabilir. Yada istediğiniz zaman servis veya teknik destek alamayarak sizi müşterilerinize karşı çok zor durumda bırakıp, pazar payınızı kaybetmenize neden olabilir. 

Ar-Ge’lerde yaşanan diğer önemli bir problem de Ar-Ge mühendisinin dokümantasyon olayını sevmemesi ve tutmamasıdır. Bu, firmaya o an olmasa bile daha sonra çok pahalıya mal olabilir. 

Örneğin proje bitmiş, üretiliyor. Müşterinizin birinde ciddi bir problem çıkmış durumda. Müşteriniz çok kızgın ve problemin bir an önce çözülmesini istiyor. Üretim problemi çözemedi, yapan tasarımcı mühendisi arıyorsunuz, şirketten ayrılmış. Veya buldunuz iki yıl önce tasarlanan projede yapılan değişiklikleri hatırlamıyor. Tasarımla ilgili hiç doküman tutulmamış. Otur çöz diyorsunuz önündeki işleri bırakıp tekrar yapılanları hatırlayıp günlerce problemi çözmeye çalışıyor. 

Sanırım basit görülen ve ihmal edilen dokümantasyonun nelere mal olabileceğini kabaca anlatabildim. Tabii burada hemen şu soru gündeme geliyor. Yapılan projelerin güvenliğini nasıl sağlayabilirim. 

Kağıtsız Ar-Ge sistemi kurularak kişiler işlerini yapabilmek için gerekli tüm bilgilere hızla ulaşabilmesi sağlanmalıdır. Ayrıca gereksiz bilgilerle kafasının karışması engellenmelidir. Bunun için istenen bilgiler için yetkilendirme sistemi konulmalıdır. 

Aynen vücudumuz gibi gerekli tüm bilgiler beynimizde var ama her uzuv kendisi için gerekli olanı hızla alıp en iyi şekilde uyguluyor. Hiçbiri bir diğerinin bilgisine ve işine karışmıyor onu kontrol eden beyin oluyor. 

Özellikle orta ve küçük ölçekli firmalar:

Ar-Ge kuracaklarsa bu konuda deneyimli kişi ve kurumlardan yardım almaları uzun vadede karlı ve kalıcı olmalarını sağlayacaktır. Şirketlerin geleceği, karlılığı verimli ve iyi organize edilmiş Ar-Ge’lere bağlıdır. Şirketler bu konuda ne kadar iyi hale gelirlerse o ülke de dünyada hak ettiği yeri kısa zamanda alacaktır. 

Bu konuda Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) büyük, orta ve küçük ölçekli firmalar için Ar-Ge teşvikleri vermektedir. Detaylı bilgiler Web sayfasından elde edilebilir (www.ttgv.org.tr). 

Web sayfasından bazı alıntılar 

Teknoloji geliştirme projeleri destek

TTGV sanayi kuruluşları ve yazılım şirketleri tarafından gerçekleştirilen teknoloji geliştirme projelerine finansal destek sağlamaya devam ediyor. Sanayi sicil belgesine sahip tüm sanayi kuruluşları ve yazılım şirketleri Teknoloji Geliştirme Proje Desteği için başvurabilirler. 

Bugüne kadar TTGV, toplam 384 teknoloji geliştirme projesine yaklaşık 140 milyon ABD Doları tutarında destek sağlamıştır. Proje bütçesinin en fazla yüzde 50'sine 1 milyon ABD Dolar'ına kadar destek sağlanmaktadır. 

TEKNOPARK 

Teknoparklar, üniversiteler, araştırma laboratuvarları ve sanayi kuruluşlarının aynı ortam içinde bilim-teknoloji ve Ar-Ge çalışmalarını geliştirdikleri, birbirleri arasında teknoloji transferine imkan tanıyan yerlerdir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, pekçok önemli teknoloji geliştirme projesinin yürütülmesi ve sonuçlanarak ticarileşmesi için uygun altyapı imkanları sunan teknopark oluşumları ülkemizde oldukça yetersiz kalmıştır. 

TTGV; üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirebilecek türden araştırma bilgisi gerektiren yeni iş alanlarının oluşumunu ve gelişimini harekete geçiren; bulundukları bölgenin teknolojik altyapısını ve gelir düzeyini artıran; yetişmiş işgücü için iş olanakları sağlayan ve yabancı yatırımcıları bulundukları bölgeye çekmek üzere kurulması planlanan teknoparkların oluşumlarında görev üstlenmektedir. 

Uluslararası Faaliyetler 

TTGV, 1997 yılı başında TAFTIE üyeliğine kabul edilmiştir. Kuruluşun diğer üyeleri ANVAR (Fransa), CDTI (İspanya), ENEA (İtalya), RCN (Norveç), SENTER (Hollanda), TEKES (Finlandiya), FFF (Avusturya), Enterprise Ireland (İrlanda), IWT (Belçika), NUTEK (İsveç), OMFB (Macaristan), Scottish Enterprise (İskoçya), VDI/VDE (Almanya), TECHNOPOL (Belçika) ve DATI (Danimarka)'dır. 

Ar-Ge Problemleri

Ar-Ge yönetimi diğer yönetimlere göre biraz daha fazla uzmanlık ve daha farklılık gerektiren bir yönetimdir. Daha kırılgandır. 

Büyük şirketler eğitim ve danışmanlık için bütçe ve zaman ayırmaktalar. Orta ve küçük ölçekli firmalar da eğitim ve danışmanlık hizmetlerine zaman ve bütçe ayırabilmeli. Şirketlerin geleceği karlı ve uzun vadeli olmaları verimli Ar-Ge’lere bağlıdır. Küçük ve orta ölçekli firmalarda bu maalesef fazladan masraf olarak görülmekte, bu konuya yeteri kadar önem verilmemekte ve bütçe ayrılmamaktadır. 

Fakat doğru seçilemeyen eleman, doğru yönlendirilemeyen elemanlar, doğru kurulamayan sistem, yanlış projelere harcanan paralar ve iyi yönetilemeyen bir Ar-Ge’nin maliyeti danışmanlık ve eğitime harcanacak bütçenin çok, çok üzerinde olacaktır. (Tabii ki danışman seçimi de çok önemli Ar-Ge konusunda pratik tecrübesi olan vizyoner, uzman kişi veya kuruluşlardan destek alınmalıdır.)

TÜRKİYE ŞU ANDA NEREDE?

 “Ya bilginin efendisi ol, yada kölesi” 

Türkiye’nin şu anda yol ayırımında olduğuna inanıyorum 

Bu kararı ülke olarak vereceğiz. Bu da geleceğimiz olacak. 

Hepimize sıkı görevler düşüyor. Uzmanlıklar artırılmalı, her işi yaparım devri kapanmalı Daha hızlı çalışan üreten şekle dönüşmelidir. Eğitim sistemi de buna göre yeniden yapılandırılmalıdır. Devlet, şirketler ve çalışanlar üzerine düşenleri hızlı bir şekilde yerine getirebilmeliyiz. 

Yüzde 60’ı 30 yaşın altında çok genç ve dinamik bir ülkeyiz. Yaklaşık 18 milyon öğrenci var. Doğru yönlendirildiğinde, liderine ve yöneticisine güvendiğinde milletimizin yapamayacağı şey yok. Bunu tarihte defalarca ispatlamış bir milletiz. 

Gandhi’nin güzel bir sözüyle yazımı bitirmek istiyorum. 

“Pozitif Düşünün Çünkü Düşünceleriniz Sözleriniz olur. 

Sözleriniz Pozitif Olsun Çünkü Sözleriniz Davranışlarınız olur. 

Davranışlarınız pozitif olsun çünkü davranışlarınız alışkanlıklarınız olur. Alışkanlıklarınız pozitif olsun çünkü alışkanlıklarınız değerleriniz olur. 

Değerleriniz Pozitif Olsun Çünkü Değerleriniz Kaderiniz Olur.” GANDHI 

Kaynak: MakinaTek Sayı 102, Nisan 2006  Ar-Ge yönetimi